Een ontmoeting met Sander Markus

In het contact vind je jeZelf

Rijdend in mijn auto naar het kantoor van Sander stem ik mij af op de komende ontmoeting. Wij kennen elkaar uit activiteiten die te maken hebben met bewustzijns- en spirituele ontwikkeling. Sander kwam meteen bij me op bij de gedachte iemand te gaan interviewen die de Cursus bestudeert en beoefent. Hoe zal Sander de Cursus ‘meenemen’ in zijn beroep als advocaat?

Een hartelijke begroeting. We vinden het allebei een vreugde elkaar te spreken over de Cursus. Al voordat de Cursus echt op het pad van Sander verscheen, verdiepte hij zich in het zenboeddhisme en las hij meerdere spirituele boeken. In die boeken werd vaak verwezen naar Een cursus in wonderen. Nieuwsgierig geworden kocht hij de Engelse versie. ‘Niet om door te komen’, vond Sander. De Nederlandse versie sprak hem meer aan. Sindsdien leeft hij met de Cursus. Of was de Cursus er eigenlijk altijd al?

Foto: Sander Markus, MIC Magazine

De Stem

‘Als kleine jongen was ik angstig. Mijn ouders zijn gescheiden toen ik nog een kind was. Er was weinig harmonie in huis, zeker toen mijn pleegvader erbij kwam. Maar als ik in bed lag, hoorde ik “de Stem”. Die Stem was boven mij. Het was een Stem die vertrouwen schonk, mij geruststelde. Voor mij was dat heel gewoon.’

Vanaf zijn geboorte mist Sander twee onderbenen en één hand. Toch heeft hij zich nooit slachtoffer gevoeld, zich nooit de ‘waarom-vraag’ gesteld. ‘Ik heb me nooit anders gevoeld dan anderen. Mensen reageren natuurlijk wel op mijn ontbrekende ledematen. Als kind in de jaren zeventig voelde ik wel de schaamte van mijn ouders en de oordelen van anderen. Dan ging ik in de “knokstand”: ik zal je wel eens wat laten zien!.’ Ook in dit proces werd Sander geleid door de Stem, die hij heel duidelijk hoorde zeggen: ‘Je bent hier op aarde om te leren.’

‘Ik hoor de Stem vanbinnen, een zachte Stem, een bemoedigende Stem. Het perspectief in mijn leven is hiermee veranderd. Bij lastige of moeilijke kwesties word ik nieuwsgierig naar wat ik zal leren. Als er bijvoorbeeld een uitzonderlijk lastige opdracht is in mijn werk, dan denk ik daaraan.’

Sander vertelt me dat zijn lichaam in de loop der jaren zoveel minder belangrijk is geworden. ‘Via therapie leerde ik om mijn lichaam te gaan voelen en als het ware naar de angsten toe te gaan. En dan erbij te blijven. Dat gaf me ruimte om ze ook los te laten. Als ik naar binnen ga, naar mijn innerlijke ruimte, voel ik geen lichaam en voel ik me ook leeftijdloos. Ik voel me dan juist gedragen.’ Verder is Sander zachter geworden voor zichzelf en wanneer mensen reageren op zijn handicap, bijvoorbeeld in het zwembad, heeft hij naar eigen zeggen ‘zulke leuke gesprekken!’

Leiding bij keuzes

‘Het was nooit in me opgekomen om advocaat te worden. Ik was achttien, zat op het VWO en ik moest bedenken wat ik daarna zou gaan doen. De advocatuur paste helemaal niet bij me. Ik was verlegen, ik houd helemaal niet van conflicten, ik kende geen advocaten, ik wist er ook niks van. En toch was er ineens een ingeving: ik ga rechten doen. Ik heb helemaal niet meer naar andere studies gekeken, ik ben het gewoon gaan doen.’ Sander omschrijft deze ingeving als iets wat uit zijn binnenste opborrelde. ‘Het was geen redenering of gedachte. Ik wist gewoon heel zeker dat dit de weg was.’

Zo ging het na zijn studie ook met de beslissing een eigen kantoor te beginnen. ‘Het was helemaal geen geschikte tijd,’ vertelt Sander. ‘Er zaten zo veel risico’s aan en dat met een jong gezin. Ik had bezwaren, maar de Heilige Geest dacht er anders over. In diezelfde periode was er een sterk gevoel: Nu is het tijd voor een eigen kantoor.’

Sander is nu al 27 jaar advocaat en is gespecialiseerd in het ondernemingsrecht. ‘Ik doe het wel op mijn manier. Niet in de rol als advocaat, maar gewoon van mens tot mens. Ik houd van het contact met de klant en van de puzzels in het ondernemersrecht. Ik creëer geen afstand, ik luister gewoon. Dan is er nooit gedoe, ook niet met de tegenpartij.’

Sander heeft geen uitnodigende website en doet ook niet aan strategische marketing of reclame. Het werk dient zich gewoon aan. ‘Zolang het werk binnen blijft komen, doe ik wat ik “moet” doen.’ Dat ‘doen’ lijkt Sander goed af te gaan, zolang hij het inderdaad op zijn eigen milde manier blijft doen en zich niet laat meeslepen door wat er verwacht wordt of wat de gewoontes binnen het vak zijn. ‘Bij het beroep van advocaat is er ook de neiging om jezelf te beschermen. En je moet winnen! Dat herken ik als werken en reageren vanuit angst. In het contact met mensen heb ik daar helemaal geen last van. Dat ervaar ik als een wonder, want ik heb dat niet in mijn opvoeding geleerd, integendeel. Maar me open te stellen voor mensen, dat gaat intuïtief. En ik zie dat het bij mijn klanten ook goed werkt, er is dan meer harmonie.’

Al luisterend naar Sander krijg ik het beeld dat hij als het ware samen met de Heilige Geest zijn werk doet. Toch blijft hij open om nieuwe inzichten op te doen. ‘Ik leer zoveel als advocaat. Omgaan met conflicten bijvoorbeeld. Dit beroep gaat notabene over conflicten! En ik mag leren om me niet afgewezen te voelen als de rechter niet meegaat in mijn betoog.’

Intuïtie?

‘Ik lees in de Cursus, ik doe de lessen; dan blijft er een zin hangen. Bijvoorbeeld dat genezing in de bevrijding van het verleden ligt. Dat laat ik dan bezinken. Ik leg het boek een tijdje weg, tot die zin tot in al mijn vezels terechtgekomen is.’ Het lezen en het innerlijk werk werpen vrucht af. ‘Naar allerlei gebeurtenissen uit het verleden kan ik nu met een glimlach kijken. De lading is eraf. Soms, bij lastige momenten of iets wat ik nu moeilijk vind, denk ik: hoe zou ik hier over tien jaar naar kijken? Dan ga ik vanzelf glimlachen.’

In zijn werk raakt Sander de Cursus wel eens kwijt, zegt hij. ‘Soms ben ik zo bezig met organiseren, acties, intellectuele arbeid en doe-dingen dat ik het contact met mijZelf verlies. Tot er een moment komt dat ik heimwee ervaar. Dat lijkt de uitnodiging om weer te gaan zitten, stil te worden en naar binnen te gaan. Dat helpt enorm. Weer in contact met mijZelf word ik ook minder moe van mijn werk.’

We genieten beiden van dit gegeven. Hoe wonderlijk om bij hetzelfde werk minder moe te worden als er contact is met onze innerlijke leraar, de Heilige Geest, mijZelf. Sander vindt intuïtie de beste omschrijving. ‘Dat voelt ruim, er zit geen vorm op geplakt.’ Mij valt het op dat het kwijtraken van het contact met zijn intuïtie kennelijk niet gepaard gaat met het verliezen van het contact met klanten. ‘Ja, dat klopt, het contact met mensen helpt mij juist om samen te blijven met mijZelf!’ En dat herinnert ons eraan hoe de Cursus ons leert dat onze broeders de beste leermeesters zijn. ‘Ook als ik naar een zitting in de rechtbank ga en ik vraag de Heilige Geest om hulp, dan zeg ik de juiste zaken op het juiste moment. Ik voel me dan ook gedragen. Wanneer ik soms vergeet om de Heilige Geest mee te nemen, verloopt zo’n zitting echt anders.’

Vergeving

Op de vraag welke rol vergeving in zijn leven speelt, antwoordt Sander: ‘Oh, daarin heb ik zoveel geleerd van Diederik Wolsak. Dat het niet om het gedrag van de ander gaat, dat het altijd om mijzelf gaat. Dat ik mijn eigen overtuigingen in het licht mag brengen. Mijn relatie leert mij daarin ook veel. Dat liefde niet van buiten komt bijvoorbeeld. Dat het niet gaat om een ruilhandel, zo van: “Als jij zus en zo doet, dan hou ik van je.” Ook hierin wordt mijn oude thema afwijzing aangeraakt. Ik heb me gerealiseerd dat ik mag kiezen: weggaan of blijven. Het één is niet beter of slechter dan het andere. Nou, deze les wil ik in dit leven wel leren.’

Sander vertelt dat een bepaalde zin in de Cursus hem hiermee helpt: ‘God heeft mijn waarde al bepaald. Wat er ook gebeurt, het kan niet misgaan. Dat geeft me rust en vertrouwen.’

We spreken over de heilige relatie, een onderwerp die ook aan de orde kwam tijdens de laatste lezing van Diederik in Nederland. En wat voor opluchting geeft het dat we ons, met hulp van de Heilige Geest, kunnen richten op de heilige relatie, ongeacht wat onze partner denkt of doet. ‘Ja’, beaamt Sander lachend, ‘het gaat alleen maar om mij!’

Ook van zijn kinderen heeft Sander veel te leren. ‘Sorry zeggen bijvoorbeeld tegen mijn dochter van vijftien. Ik zeg wel eens tegen haar: Ik heb nooit eerder een tienerdochter gehad, dus ik probeer ook maar wat! En dan moeten we beiden lachen. Mijn beide kinderen zijn overigens heel sociaal en heel makkelijk in het contact maken. Ik geniet daar enorm van.’

Meer dan de som der delen

We zijn beiden blij en geïnspireerd met dit gesprek. Het wordt ons beiden opnieuw zo duidelijk hoeveel hulp er is bij alle, soms lastige kwesties die het leven biedt. Hoe openheid in het contact licht geeft. Naar huis rijdend mijmer ik nog na. Vroeger leerde ik in een opleiding: het geheel is meer dan de som der delen. Dat ervaar ik nu ook. Inspirerend, vol vreugde en licht.

Elly Meyles